Tài liệu "Tổng hợp 81 vướng mắc" là kết quả từ Hội nghị Đối thoại với người nộp thuế tại 5 tỉnh, thành phố phía Nam diễn ra vào ngày 27/09/2024 tại Thành phố Hồ Chí Minh. Đây là văn bản quan trọng giải đáp trực tiếp các khó khăn về thuế của doanh nghiệp, tập trung vào các nhóm sắc thuế chính như GTGT, TNDN, TNCN và hóa đơn điện tử.
Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung tài liệu theo từng nhóm vấn đề:
1. Nhóm vướng mắc về Thuế Giá trị gia tăng (GTGT)
Nhóm này tập trung vào các quy định về khai thuế, thuế suất và khấu trừ đầu vào.
- Về khai thuế: Tổng cục Thuế hướng dẫn việc khai bổ sung thuế GTGT đối với hoạt động thư tín dụng (L/C). Ngay cả khi phát sinh từ hơn 10 năm trước (2011-2013), người nộp thuế vẫn phải thực hiện nghĩa vụ. Đối với hoạt động điện mặt trời mái nhà, nếu không phải là nhà máy sản xuất điện độc lập, doanh nghiệp thực hiện khai thuế tập trung tại trụ sở chính và phân bổ số thuế phải nộp cho địa phương nơi có cơ sở sản xuất.
- Về thuế suất: Các sản phẩm xử lý môi trường trong nuôi trồng thủy sản chỉ được áp mức thuế suất 5% nếu được cơ quan có thẩm quyền xác nhận là chất kích thích tăng trưởng; nếu không sẽ chịu mức 10%.
- Khấu trừ đầu vào: Tài liệu nhấn mạnh nguyên tắc phục vụ sản xuất kinh doanh. Trường hợp doanh nghiệp mua căn hộ cho Tổng Giám đốc (người nước ngoài) ở được xác định là phục vụ tiêu dùng cá nhân, do đó không được khấu trừ thuế GTGT đầu vào của căn hộ và các chi phí điện, nước liên quan.
2. Nhóm vướng mắc về Hoàn thuế GTGT
Đây là chủ đề nóng với nhiều câu hỏi về tiến độ và tiêu chí phân loại hồ sơ.
- Phân loại rủi ro: Cơ quan thuế giải thích việc phân loại hồ sơ "kiểm trước hoàn sau" dựa trên bộ tiêu chí rủi ro nội bộ. Các dấu hiệu rủi ro cao giúp sàng lọc doanh nghiệp có khả năng vi phạm hóa đơn. Từ tháng 10/2023, hệ thống đã tự động phân loại để hồ sơ ít rủi ro được hoàn trong 6 ngày, hồ sơ rủi ro cao là 40 ngày.
- Hồ sơ dự án đầu tư: Doanh nghiệp có dự án đầu tư mới có số thuế GTGT đầu vào lũy kế chưa được khấu trừ hết từ 300 triệu đồng trở lên sẽ được hoàn thuế. Hồ sơ yêu cầu đầy đủ Giấy chứng nhận đầu tư, chứng từ góp vốn và các giấy phép chuyên ngành tùy thuộc vào loại dự án.
3. Nhóm vướng mắc về Hóa đơn điện tử (HĐĐT)
Với 31 vướng mắc, đây là nhóm có số lượng câu hỏi lớn nhất, phản ánh quá trình chuyển đổi số của ngành thuế.
- Thời điểm lập hóa đơn: Đối với hàng xuất khẩu, thời điểm lập hóa đơn là sau khi làm xong thủ tục hải quan (ngày thông quan). Đối với dịch vụ, là thời điểm hoàn thành cung cấp dịch vụ hoặc thời điểm thu tiền (không bao gồm đặt cọc/tạm ứng cho một số dịch vụ chuyên biệt).
- Xử lý sai sót: Người bán có thể thỏa thuận với người mua qua email hoặc điện thoại để lập hóa đơn điều chỉnh/thay thế. Nếu hóa đơn chỉ có thông tin chiết khấu, đơn vị phải lập hóa đơn điều chỉnh ghi số âm.
- Quà tặng và tiêu dùng nội bộ: Doanh nghiệp tặng bánh trung thu cho nhân viên hoặc khách hàng phải lập hóa đơn như bán hàng bình thường. Hiện tại chưa cho phép lập chung một hóa đơn kèm danh sách mà phải lập cho từng lần giao dịch trừ khi có thay đổi pháp lý trong tương lai.
4. Nhóm vướng mắc về Thuế Thu nhập doanh nghiệp (TNDN)
Các vấn đề chính bao gồm chi phí được trừ và khấu hao tài sản cố định (TSCĐ).
- Chi phí thuê tài sản: Khi thuê nhà của cá nhân, nếu hợp đồng thỏa thuận doanh nghiệp nộp thuế thay thì chứng từ nộp thuế này là căn cứ để tính vào chi phí được trừ.
- Chi phí tài trợ: Doanh nghiệp chỉ được trừ các khoản tài trợ đúng đối tượng (giáo dục, y tế, người nghèo) thông qua các tổ chức có chức năng. Tài trợ trực tiếp cho người bệnh không qua tổ sở y tế sẽ không được tính là chi phí hợp lý.
- Khấu hao TSCĐ: Tài sản xây dựng trên đất thuê được trích khấu hao nếu có giấy tờ chứng minh thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp. Thời gian khấu hao có thể quyết định theo thời hạn còn lại của dự án đầu tư trên giấy phép.
- Giao dịch liên kết: Việc giám đốc cho doanh nghiệp mượn tiền không lãi suất, nếu số tiền vay chiếm ít nhất 10% vốn góp chủ sở hữu, vẫn được xác định là giao dịch liên kết.
5. Nhóm vướng mắc về Thuế Nhà thầu
Tài liệu làm rõ nghĩa vụ đối với các đơn vị nước ngoài có hoạt động tại Việt Nam.
- Điều kiện EXW (Incoterms): Nếu doanh nghiệp nhập khẩu hàng hóa theo điều kiện EXW mà điểm giao nhận nằm trong lãnh thổ Việt Nam thì bên nước ngoài thuộc đối tượng nộp thuế nhà thầu.
- Trừ giá trị thầu phụ: Nhà thầu chính chỉ được trừ giá trị giao lại cho thầu phụ khi tính thuế TNDN nếu hợp đồng thầu chính liệt kê rõ giá trị và danh sách các nhà thầu phụ.
6. Nhóm vướng mắc về Thuế Thu nhập cá nhân (TNCN)
Đây là phần nhận được nhiều sự quan tâm từ cá nhân người lao động.
- Người phụ thuộc (NPT): Điều kiện để tính NPT là người ngoài độ tuổi lao động có thu nhập bình quân tháng không vượt quá 1 triệu đồng. Người nộp thuế phải đăng ký lại NPT khi thay đổi nơi làm việc. Cá nhân có con trên 18 tuổi vẫn đang học phổ thông và không có thu nhập vẫn được tính là NPT.
- Mức giảm trừ gia cảnh: Tổng cục Thuế giải thích mức giảm trừ hiện nay (11 triệu đồng/tháng cho bản thân và 4,4 triệu đồng cho NPT) chưa thể điều chỉnh ngay do chỉ số CPI chưa biến động quá 20% kể từ kỳ điều chỉnh gần nhất (năm 2020). Tuy nhiên, Bộ Tài chính đang rà soát để báo cáo Quốc hội xem xét sửa đổi Luật Thuế TNCN vào năm 2025.
- Xử lý mã số thuế (MST): Mỗi cá nhân chỉ được cấp một MST duy nhất. Trường hợp có 2 MST (do dùng cả CMND và CCCD), người dân cần làm thủ tục đóng một MST. Trong tương lai, mã số định danh cá nhân sẽ thay thế hoàn toàn MST.
- Khai khống thu nhập: Cơ quan thuế khẳng định hành vi doanh nghiệp tự ý lấy thông tin cá nhân để khai khống chi phí tiền lương là vi phạm pháp luật nghiêm trọng và sẽ bị xử lý hành chính hoặc hình sự.
7. Các vướng mắc về Quản lý nợ và Xử phạt
- Thứ tự thanh toán: Tiền thuế nộp vào ngân sách được thanh toán theo thứ tự: nợ thuế/phạt quá hạn bị cưỡng chế -> nợ thuế/phạt quá hạn chưa bị cưỡng chế -> các khoản phát sinh.
- Xử phạt vi phạm: Nếu doanh nghiệp thực hiện nhiều hành vi vi phạm về thủ tục thuế/hóa đơn trong một lần, cơ quan thuế ban hành một quyết định xử phạt nhưng số tiền phạt là tổng cộng của từng hành vi và không bị giới hạn bởi mức trần tối đa của một hành vi.
Tài liệu này cung cấp cái nhìn chi tiết về thái độ của cơ quan quản lý thuế: vừa nghiêm khắc trong việc thực thi quy định (không cho khấu trừ chi phí cá nhân, yêu cầu lập hóa đơn quà tặng), vừa hỗ trợ doanh nghiệp thông qua việc nâng cấp các ứng dụng điện tử (eTax Mobile) để đơn giản hóa thủ tục
